08 september 2022

Waardering vanuit het kabinet over het belang van de maakindustrie

Tjeu Hamers
3 minuten leestijd
Wij wisten natuurlijk allang hoe belangrijk de maakindustrie in Nederland is. Maar nu wordt ook eindelijk door ons kabinet ingezien hoeveel waarde innovatie en digitalisering in de maakindustrie kan opleveren. Recent is er een nieuw industriebeleid gepresenteerd waarin staat dat het kabinet een actief en strategisch industriebeleid wil voeren, gericht op vergroening én de ontwikkeling van de (maak)industrie. Het beleid bevat positieve aspecten, maar tegelijkertijd ontbreekt de concreetheid. Hoe gaat dit beleid eruitzien? Techsharks duikt voor jou de diepte in!

Minder afhankelijk van derde landen
Door de huidige ontwikkelingen vindt het kabinet het belangrijk dat Nederland onafhankelijker wordt van derde landen. Daarom ligt voor nu de focus op strategische afhankelijkheden. Wat daarmee wordt bedoeld? Zo ontvangen bedrijven in chemie, staal en halfgeleiders steun bij verduurzaming, hiervoor is drie miljard euro ter beschikking gesteld.
Doordat een aantal jaren geleden bijna ‘het slimste stukje Nederland’ verkocht is aan een grote Chinese verzekeraar, komt er nu voor meerdere bedrijven en sectoren een zogeheten investeringstoets. Dit betekent dat bedrijven die werken met sensitieve technologie, de defensie-industrie en bedrijfscampussen goedkeuring aan de overheid moeten vragen bij buitenlandse overnames of investeringen.

Eerlijke balans in verdeling van ruimte
Ook wordt de industrie niet overgeslagen bij de verdeling van de schaarse ruimte om de verduurzaming te realiseren. Het kabinet garandeert dat de (regionale) ruimte voor bedrijvigheid essentieel is. In de praktijk geven veel gemeenten voorrang aan de woningbouw in plaats van (uitbreidings-)mogelijkheden voor maakbedrijven. Om dit samen met provincies en gemeenten in goede banen te leiden, volgt er einde dit jaar een Nationaal Programma Werklocaties én een verscherping van de Nationale Omgevingsvisie.

Aanpak van de arbeidsmarkt
In ons vorige artikel deelden we al wat de impact is van de digitalisering op de arbeidsmarkt. En om de gestelde doelen van het industriebeleid te behalen, ziet het kabinet ook in dat er meer technische mensen nodig zijn. Er is nu sprake van oplopende tekorten, waardoor de minister van Economische Zaken en Klimaat is gevraagd om hier meer verantwoordelijkheid voor te nemen en samen te werken om deze tekorten tegen te gaan. Er wordt gesproken over de uitwerking van een aanvalsplan ‘beschikbaarheid van voldoende (technisch) personeel’, maar hoe dit daadwerkelijk gerealiseerd gaat worden, is nog onduidelijk.

Weinig aandacht voor productie-/procesinnovatie
Ook worden de kansen van productie-innovatie van het MKB in relatie tot het verhogen van de arbeidsproductiviteit benoemd. Goed nieuws, zou je zeggen. Maar hoe komt dit eruit te zien? Daar wordt niks over gezegd. Uit onderzoek is naar voren gekomen dat mkb-bedrijven niet over voldoende kennis en schaalgrootte beschikken om nieuwe technologieën te ontwikkelen, waardoor deze innovatie ‘makkelijker gezegd is, dan gedaan’. Metaalunie heeft wel een concrete stimuleringsregeling voor productie-innovatie voor mkb-maakbedrijven aangeboden aan het ministerie en de Tweede Kamer.

In het verlengde van weinig aandacht voor procesinnovatie is er ook weinig aandacht voor een circulaire economie. Wel geven ze aan regels te formuleren voor het circulair gebruik van grondstoffen en de vermindering van de CO2-uitstoot. Het kabinet heeft een grote rol in het stimuleren van een economie waar systeemdenken en hernieuwbare energiebronnen centraal staan. De kansen en het belang van een circulaire maakindustrie worden al langer benadrukt, maar ook hier worden tot op heden geen concrete acties aan gekoppeld. Aan het einde van dit jaar presenteert de minister een Nationaal Programma Circulaire Economie, waarbij we hopen dat er dan echt vooruitgang kan worden geboekt. Financieel gezien moet dit mogelijk zijn, doordat er minimaal 6 miljard euro ter beschikking wordt gesteld vanuit het Nationaal Groeifonds, om zo kennisontwikkeling en innovatie voor de industrie te realiseren.

De stappen in de goede richting zijn gezet, maar de uitvoering van alle plannen is nog niet helder. Een duidelijke visie (op het mkb) ontbreekt. Wij hopen dat er einde jaar meer concreet wordt over hoe het grote tekort aan technisch geschoold personeel aangepakt gaat worden, evenals het stimuleren van productie-innovatie. Techsharks ziet de toekomst voor de maakindustrie positief in, maar houdt de ontwikkelingen van hoe dit in de praktijk eruit gaat zien nauwlettend in de gaten! Wat vind jij dat er sowieso terug moet komen in het concreet maken van dit nieuwe industriebeleid?

Bronnen
https://www.maakindustrie.nl/nieuws/algemeen/industriebeleid-kabinet-erkenning-van-het-belang-van-de-maakindustrie/

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2022/07/08/kabinet-investeert-in-strategische-positie-industrie-en-verduurzaming

https://fd.nl/politiek/1444642/kabinet-komt-na-halve-eeuw-met-nieuw-industriebeleid-llh2cajEavzG

https://smartindustry.nl/in-de-media/industry-moet-digitalisering-opvoeren